Achteraf vraag ik me af hoeveel engelen er op 270 pagina’s kunnen dansen, maar mijn aanvankelijke oordeel was gebaseerd op mijn eerste indruk: het geheel van kleur, van kaft, van vorm en titel, lichtte op uit de schappen en trok mij als klant naar het verder weinig onderscheidende boekje. Het is licht en ligt gemakkelijk, bijna breekbaar in de hand; het voelt verfijnd aan, want de kaft is zacht en als mijn vingers er overheen glijden ervaar ik het karakter van de man wiens vriendelijke gezicht de voorkant siert.
Het is Walt Whitman, de homoseksuele belichaming van het Amerikaanse gedicht. Op de foto is hij de veertig net gepasseerd, maar hij oogt ouder en vermoeider, omdat hij in de Amerikaanse Burgeroorlog niet slechts gedichten schreef maar vooral ervoer waar hij over schrijven zou: het leed van de stervende jongens, ver van huis in een anoniem ziekenhuis waar men nog geloofde in de desinfecterende werking van frisse lucht.
De auteur, Roy Morris, heeft zijn best gedaan om een perfecte titel te verzinnen voor zijn biografie over de oorlogsjaren van Whitman: The Better Angel. Om te beginnen verwijst deze benaming naar de eerste inaugurele rede van Abraham Lincoln, waarin hij zegt dat “the better angels of our nature” het lied van de Verenigde Staten opnieuw zullen doen aanzwellen. Bovendien vertolkte Whitman tijdens zijn bezoeken aan ziekenhuizen voor veel soldaten de rol van Engelbewaarder, de laatste vriendelijke vertrouweling die ze hadden voor zij zich bij de engelenkoren zouden voegen.
Het mooie van deze titel is dat hij getuigt van kennis van en voorliefde voor het onderwerp en de identificatie van het boek doet beroep op een zekere kennis van de vinder. Het is geen heimelijk ons kent ons dat anderen buitensluit, maar veeleer een spel dat mensen door gedeelde herkenning verbindt.
Ik houd van dit boek, omdat de toon ervan een beeld van Whitman oproept, dat samenvalt met het portret op de voorkant: gemoedelijk en sympathiek. Daarbij is mijn exemplaar een paperbackuitvoering; de bladzijden dansen door mijn vingers en tussen de ritselende pagina’s fluistert de dichter je toe, opdat de anderen niet gewekt zullen worden.
De mystieke akkoorden van het geheugen waarvan Lincoln sprak worden gespeeld en ik herinner me het moment dat ik het boekje aanschafte bij De Slegte Tilburg: rechts achterin op de afdeling Amerikaanse geschiedenis, derde plank van onder.
Follow Me!