Fourscore and Seven Books

The South Loses Again

Well over a century after the Civil War and Reconstruction, the Deep South seems to be caught in a new struggle. After heated debates, and pressures of most notably black organizations like the NAACP, four of five states gave in. Of South Carolina, Georgia, Florida, Alabama and Mississippi, only the latter has not removed the Confederate Battle flag from its public buildings or the design of its state flag. Especially Georgia seems lost in confusion and has, after initial alteration in 2001, changed its state flag again in 2003.

The complexity of the debate notwithstanding, a more in depth view at the arguments will illustrate that the flag-removal was not really necessary. The most avid opponents, prominent African-Americans, would have done better, had they redirected their energy to more tangible problems within their community.

Heritage and Hate

Supporters of the flag say it is actually very simple: the flag was raised during the centennial commemoration of the Civil War, and that is what it refers to. The fact that it was kept aloft only illustrated pride in the Southern Heritage and culture that was defended in that war.

Opponents, on the other hand, see the flag as a racial emblem. “This is, in large measure, what the Confederate flag debate in South Carolinawas all about: coming to terms with newer forms of integration,” K. Michael Prince, author of Rally ‘Round the Flag, explains. “And as in the past, it was the white population that had the most to learn to try to come to grips with the distinction between heritage and history.”[*]

Part of the racial connotation of the flag stems from the notion of slavery people attach to it. During the Civil War, the South fought to preserve slavery, they say, and the Confederate Battle flag was its prime emblem—and still is, for many opponents.

When the flag was raised in memory of the War’s centennial, in 1961, the South was a heavily segregated place—politically and legally. Still flying the flag on public buildings is seen as agreement with political ideas of segregation. This idea is emphasized by the fact that the Confederate flag is often carried by the Ku Klux Klan.

Finally, waving the flag, if not necessarily racist, was seen as exclusion of a large minority from history, as it was seen as White history. “Heritage is not hate,” says Prince, “but heritage is also not history.”[†]

Black History

Yet, if the Confederate flag is white history, it should sound odd that since 2000—the very year theSouth Carolinaflag was lowered—there has been a Black History Month. And there are many colleges in the U.S. that teach African-American Studies, making it look like it is okay to exclusively celebrate the history of selected group, other than whites.

Looking at history, it becomes apparent that the idea that the Union fought against slavery is a misconception. When the Southern states seceded, slavery was legal within the United States, and Lincoln proclaimed in his first inaugural address that he had no intention to do away with the institution. In 1861, he even signed a proposed amendment, which would prohibit Congress from interfering with slavery in the states. Finally, when “Abe” supposedly freed the slaves by issuing his Emancipation Proclamation, he only did so in the states that were in rebellion against the Union.

So, if the war was about slavery, why did the Southern states secede from a slave-holding nation? And why didn’t they rejoin the Union in 1861 or 1862, which would have secured what they were supposedly fighting for? Apparently, their Cause was something other than that “peculiar institution.”

At the time the South was apparently not fighting for slavery, the North was just as racist as the South. Not only in attitude, but also legally speaking, since in the 1860s, several Northern states forbade blacks to live in their states longer than a couple of months. Obviously, the South fought to preserve a slave-holding Confederacy—a racially burdened society. But so did the North, since it fought to preserve a slave-holding Union. All in all, there does not seem anything special about the Confederacy in comparison to the Union—or its flag.

Racism

1961, when the flag was raised again, was not only a time of racial tension, but also the moment of Civil War centennial celebrations. So the flag is not necessary connected to the racial segregation and hate.

Aside from that, racism and segregation have never been exclusively Southern. In 1974, Randy Newman published a song called “Rednecks,” in which he sings “Yes, he’s free to be put in a cage in Harlem, New York City,” commenting on the double standard in interpretation on segregation in the United States.[‡] And clearly, the segregated North was not flying the Confederate flag, but the American flag.

Rene Warfield agrees. She is a South Carolinian who lived in New York for years, and whose idea of the Deep South constituted cotton picking, slavery, and cruelty to black people. But when she moved there, she discovered otherwise: “Black people live here much better than they do in the North. You still find prejudice down here, but not as much as in the North,” she says.[§]

Numbers also indicate a clear change, since the 1960s. According to The Christian Science Monitor, 18 out of 39 black members of Congress come from Southern states, for instance. In 1964, those numbers were 0 out of 5. And there were 1,469 black elected officials in the US in 1970, to more than 9,000 in 2001. More importantly, 8 of the 10 states with the highest number of black elected officials are in the South.[**]

Clearly, political and legal desegregation illustrate the flags at State Capitols are not reflecting racial attitudes of the 1930s to 1960s. Plus, slavery is generally seen and taught as a moral wrong today, and was mainly absent in the motivation of the soldiers and politics in the Civil War. So there is little reason to see the flag as a symbol of slavery or racism, instead of ancestral pride.

As mentioned before, it was expressly put to paper that those slaves under the Union flag would not be freed, whereas those under the Confederate flag would. And the flag of the United Statesflew over the same segregation as did the Confederate flag. The KKK, finally, does not only carry the Confederate Battle flag as its hate banner, but also the American flag. Still, in the eyes of most Americans, the American flag does not deserve as much scrutiny as he Confederate flag.

So there must be something that goes beyond such historical or sociological truths about the Confederate battle flags, and that ignores parallels with the American flag—a symbol, not scorned, but praised instead. What is the reason for people to hate one sign of heritage and praise the other?

Victicrats

The first thing that separates the two is historical education. The Confederate banner is connected to the Civil War, which in turn is seen as a war to free the slaves. Other flags that stand for the same, like the stars and bars, are unrecognized. The U.S.flag, on the other hand, is seen as an almost religious emblem of a divine experiment in government.

Second, it is the perception of the flag and the society it stands for, which makes it different. Prince: “despite all the progress, disappointment creeps in at the edges, along with the feeling among many blacks that they are still not full-fledged members of society, that their history and their perceptions are not given equal weight or equal treatment.”[††] He admits, “Of course, blacks may be hearing things that aren’t there, but one wonders whether the southern traditionalists have a proper appreciation for the connotations their comments conjure up.”[‡‡]

Blacks still very much believe they are discriminated against, and they see this racism reflected in the Confederate flag.

But according to Larry Elder, black libertarian talk show host, racism on blacks is often wrongly perceived. He explains this unjustified perception in his books The Ten things you can’t say in America and Showdown. In the second book, he uses the term Victicrat, to describe someone who tends to lay blame with the outside world, and does not self-reflect.

“The Victicrat mentality says: you-owe-me. It says that forces conspire to pull me down and hold me back,” Elder explains. “Ignoring far more pressing issues, black leaders continue fighting against white racism as if conditions remain unchanged from those in the days of the Jim Crow South.”[§§] Those pressing issues include the high rates of crime and single mothers among African-Americans, but the NAACP aims its blame at white racism and its alleged emblems.

An example of perceived white racism is the issue referred to as Driving While Black. Elder: “True, the police stop more cars driven by black motorists. But when the police stop whites, they are less likely than black motorists to have drugs in the car. So, whites actually have more to complain about than blacks do. After all, when a white is stopped, he or she is more likely to be innocent than when a black is stopped! Where are the ‘white leaders’ screaming about DWW—Driving While White?”[***]

Some agree with Elder. “If you pass somebody with a Confederate flag—so be it. It’s part of history. Just keep going—keep liberating yourself,” says Angel Quintero, co-founder of a company called NuSouth (New South), and designer of a Confederate flag in black, green, and red—colors of Black Nationalism. “The Confederate flag is not stopping us from achieving anything. Bringing down the flag—what did we really gain?”[†††]

Pride

Indeed, nothing was gained by lowering the flag in the named states. The problems of black-on-black violence, high rates of single motherhood, and college drop-outs permeate parts of the African-American community. And the flag supporters are still proud of their heritage.

1974 did not only bring Randy Newman and his observation of racism. It also spawned two important works on American slavery: Fogel & Engerman’s Time on the Cross, and Eugene D. Genovese’s Roll, Jordan, Roll. Even though these are two very different books, contrived by very different methods, they have one important thing in common: they give opportunity to pride in African-American achievements during the hardships of slavery.

So, perhaps, blacks can be inspired by these two books, by African-American Studies and Black History months, to change a defeatist, hateful, Victicrat attitude into something positive. And let the Confederate Battle flag be raised again. Let it be seen as a sign of culture; let people look at it with pride, honoring their ancestry, as likewise people look at the American flag—and see, not just a symbol of 13 colonies and 50 states, or a past of slavery and Native-American genocide, but above all a land of hope, a land of the free, and home of the brave.

After eight long years of praying fervently to numerous gods, one of them has finally decided to actively intervene in earthly life: coinciding with the sesquicentennial of the American Civil War, an extended Director’s Cut of one of my favorite movies of all time, Gods and Generals, is being released. No longer the measly 210 minutes (or 3,5 hours), the runtime finally does more justice with the extra hour that has been added: 270 minutes of bearded men, battling each other over state sovereignty, federalism, slavery, and freedom. But what’s more, the trailer that has been released by Warner Bros suggests that one grave error of the theatrical edition has been amended, and that the battle of Antietam—one of great importance in the war, since it was the first time Lee sought an invasion of the North and the first time he was actually brought to a stand still and forced to retreat—has been added to the movie.

At the same time, there is also a director’s cut being released of Gettysburg, part two of the unfinished trilogy, with an added 17 minutes of material; but that movie singled out one battle and therefore suffered less from having to cover 2 years of the Civil War in approximately the same amount of time. Both these editions are being released on May 24 of this year, so will be available in fewer than three weeks.

Yet, there is more. Through sheer coincidence, this box caught my eye:

It not only contains the two (extended) director’s cuts of the movies; they have added maps, booklets and a commemorative Lincoln coin. Yes, that’s right, a Lincoln coin! This box is available for pre-order and will be released on July 4th of this year. As you can probably tell, I am excited about this release and since it is a limited edition of a mere 100,000 copies (insert some rolling eyes, if you insist), I have ordered it immediately and am having it sent to Megan’s (for that is where I’ll be staying at the time).

General Lee is quoted in the movie as saying “it is well that war is so terrible, for we would go too fond of it.” Well, even with the cinematic portrayal of gruesome battles that graphically illustrate the alluded horrors of war, I indeed have grown fond of the American Civil War. And that, indeed, is exactly why I’ve purchased this box without much thought.

No one is so thoroughly superstitious as the godless man. The Christian is composed by the belief of a wise, all-ruling Father, whose presence fills the void unknown with light and order; but to the man who has dethroned God, the spirit-land is, indeed, in the words of the Hebrew poet, ‘a land of darkness and the shadow of death,’ without any order, where the light is as darkness. Life and death to him are haunted grounds, filled with goblin forms of vague and shadowy dread. (567)

They say that Harriet Beecher Stowe’s novel Uncle Tom’s Cabin is about the horrors of slavery, but it is as much about the greatness of Christianity—as a motivator for goodness and altruism, but also as a straw to grasp for slaves: after all, heaven is an eternal reward that trumps all suffering on earth.

The first of the two, Christianity as a motivation for a certain lifestyle, fascinates me. Not so much the specifically Christian aspect of it, but the social philosophy behind it. The latter of the two, Christianity as a promise of better things to come in a life after this one, rather annoyed me. Even if the thought, expressed in many slave songs, comforted many slaves, it would have been better to change this life.

But that’s just the opinion of a godless man, “who has dethroned God,” and whose life has no order.

Think of your freedom, every time you see UNCLE TOM’S CABIN; and let it be a memorial to put you all in mind to follow in his steps, and be honest and faithful and Christian as he was. (617)

This final sentence of the book says it all, really. Uncle Tom’s Cabin—which, of course, was every slave quarter and at the same time every copy of the book bearing the title—was meant to be a symbol, not only for emancipation and freedom, but also of the virtues of Christianity.

Het is een koude, winderige oktoberdag—de herfst is nog geen maand oud of hij schurkt alweer vol sympathie tegen de winter aan—als ik me naar mijn volgende Lincolnbeeld begeef.Voorheen heb ik ze alleen nog maar in het gunstigste licht aanschouwd; de zon scheen steeds volop als ik me weer met rasse pas een nieuwe imaginatie-materialisatie haastte.

Toch zijn niet alleen de weersomstandigheden een aberratie in mijn queeste naar Lincolnsculpturen, ook de plaats van bezichtiging is bijzonder (zo niet extra speciaal): Lincoln heeft de Nederlanden aangedaan! Enkele dagen geleden fietste ik nog nietsvermoedend langs een poster nabij het Noorderplantsoen en ik meende daarin het object van mijn fascinatie te herkennen. Nu heb ik met Daniëlle afgesproken bij het Groninger Museum. Half vier in de middag, zij na haar stage en ik na het lezen van enkele bladzijden in Anna Karenina (Tolstoi, toevallig een andere grote schrijver uit de negentiende eeuw). De tentoonstelling die op het moment te zien is heet “Circle of Trust” en is van de hand van een voor mij onbekende kunstenaar, Folkert de Jong (1972).

De exhibitie (eerst de trap af, dan eventueel langs schilderijen uit de jaren 80 van de vorige eeuw en de trap weer op) is een samenstelling van enkele werken die De Jong tussen 2001 en 2009 gemaakt heeft. Er is eigenlijk geen bindend element, behalve de kunstenaar en het materiaal. Thematisch zit er geen lijn in en het vormt geen afgerond betekenisgeheel—ook de ontwikkeling in de werkwijze en het materiaalgebruik, waarvan een begeleidend schrijven de bezoeker vertelt, is hoogstens van secundair belang.

De Lincoln staat gearmd met vier siamese broeders, met tussen ieder exemplaar een wagenwiel. Het geheel doet bijna aan alsof er ieder moment een oud-Hollands spelletje kan beginnen, als ze ieder hun wiel vooruit rollen teneinde als eerst een streep over te rennen. Zo’n interpretatie van de zestiende president ben ik nog niet tegengekomen. Deze Lincoln heeft allerlei kleurtjes, van rose, via zwart en geel tot blauw en grijs, waarmee hij prima binnen het absurdistisch-kleurrijke werk van De Jong past, maar minder binnen de beeldhouwtraditie die Lincoln pleegt te portretteren. Die Amerikaanse tegenhangers van De Jong nemen een realistische weergave allemaal veel serieuzer.

Toch wil ik hiermee niet zeggen dat De Jong geen serieus werk heeft afgeleverd. In het Groninger Museum Magazine wordt kunsthistoricus David Stroband aangehaald, die zegt dat Infinite Silence, The Way Things Are And How They Became Things (de titel van het kunstwerk waarvan de Lincolns een onderdeel zijn) uitnodigt tot nadenken over verschillende lagen in het werk.[1] De Jong is namelijk bezig met de werking van geschiedenis in cultuur en (dus) de hoofden van mensen.

En verhip, des te meer ik ga kijken naar het beeld, des te meer ik begin te zien in dit aanvankelijk vooral gekke werk. Is Mijn eerste indruk is vooral dat de uitdrukking op de gezichten erg lelijk zijn: de blik loenst, de mond staat half open en het gebit dat je daardoor ziet suggereert dat Lincoln met zijn mond vol tanden staat. Het ziet er nogal beteuterd uit, allemaal.

Nader bekeken valt het mee en is het een inzichtelijker werk. De vijf verschillende Lincolns staan (ook volgens Sue-An van der Zijpp) voor de vele visies die men rondom hem heeft.[2] Als je ze echter als een accordeon samenvouwt en er één Abe overblijft, vormt zich toch weer de kenmerkende resolute houding van de traditionele sculptuur: een hand klemt zijn iconische hoed, de andere wijst onverzettelijk naar de grond, alsof een ultimatum gesteld wordt.[3]

Natuurlijk moet men zich waken om te veel te zien, maar ik kan me toch niet onttrekken aan de nieuwe betekenis die bepaalde elementen voor me gekregen hebben met een nieuwe blik. Zo staat het wagenwiel in mijn ogen voor twee onderdelen in de Amerikaanse geschiedenis, die centraal stonden in Lincolns leven: het is een wagenwiel die symbool staat voor de trek naar het westen, waarvan hij in zijn jonge jaren deel uitmaakte, door steeds naar nieuwe gebieden te trekken (vanuit Kentucky, via Indiana, naar Illinois). Het is echter ook het wiel waarmee kanonnen tijdens de Burgeroorlog naar het strijdtoneel werden vervoerd—de oorlog die zijn wezen vormde en bepaalde.[4] Ook het naast elkaar plaatsen van de grijze en blauwe Lincoln draagt de connotatie van “The Blue and the Gray,” als een directe symbolisatie van de reünificering van het Noorden en Zuiden na de oorlog. Deze interpretaties zijn zo vergezocht niet, omdat De Jong zich wel degelijk verdiept schijnt te hebben in Lincoln en de Burgeroorlog.[5]

In het museum zelf lopen Daniëlle en ik voornamelijk zwijgend langs de expositie. Is Daniëlle nogal te spreken over het algemene werk, ik vind het voornamelijk absurdistisch en (daarom) moeilijk betekenis te geven. Ze snapt nu wel beter waarmee mijn zusje tijdens onze Amerikavakantie mee was opgescheept: een versnelde pas, een gretige blik en een plotselinge graai naar mijn fototoestel. Ik maak foto’s van de Lincolns en koop bij de museumwinkel een promotieposter en het Groninger Museum Magazine. Ook als Daniëlle en ik nog wat gingen drinken, achteraf, hebben we het niet meer over betekenisgeving van de beelden. Pas nadat we ieder ons weegs gaan, ik de foto’s bekijk en het Magazine lees, komt voor mij de reflectie.

Die reflectie vindt, ten slotte, hier zijn neerslag: op een koude, winderige oktoberdag, in mijn eigen huis.

- – - noten – - -
[1] Groninger Museum Magazine (GMM), 02-2009, p. 13.
[2] Ibidem, p. 16.
[3] Dat het bovendien naar het hier en nu zou verwijzen, zoals Sue-An van der Zijpp in het GMM beweert (p14), vind ik overigens te vergezocht. Volgens mij staat Lincoln vaker afgebeeld in een dergelijke pose, die nimmer de verbindtenis met het desbetreffende tijstip moet verbeelden, maar veeleer zijn doortastendheid. Ook haar interpretatie van de rouwband om de arm van de grijze figuur uiterst rechts vind ik weinig overtuigend, omdat dergelijke banden elders ook aanwezig zijn en slechts dienen als lapmiddel.
[4] Het was tijdens een rit in een koets (weer het wagenwiel!), dat Lincoln op de slotdag van de burgeroorlog aan zijn vrouw vertelde dat ze het snel rustiger aan konden doen en eindelijk weer zouden kunnen gaan genieten.
[5] GMM, p. 14-16.

Tot mijn grote plezier kwam ik er recent achter dat verschillende superhelden vegetarier zijn. Tenminste, de acteurs die de volgende superhelden spelen hebben een vleesloos dieet: Batman (Christian Bale is al jaren vegetarier en is een ware dierenliefhebber) en zijn sidekick Batgirl (gespeeld door de altijd charmante en dierconsumptievrije Alicia Silverstone), maar toppunt is wel de meestal veganistische Spiderman (Toby McGuire, die toegeeft soms als hij intensief traint wel eieren te eten).

Deze superhelden bestaan natuurlijk niet echt en zodra ze gespeeld worden door een andere, minder met het lot van dieren begane acteur, veranderen ze hun dieet zonder gewetensbezwaren. Er is echter sprake van een andere superheld, die wel degelijk zelf bestaan heeft en wiens dieet niet afhankelijk is van welke acteur hem speelt: Abraham Lincoln. In de verfilming van Gore Vidals “Lincoln” kijkt Abe vergenoeglijk naar een kippenboutje; verder heb ik nog niet gelet op wat hem in andere films wordt voorgezet. Het leidde bij mij in ieder geval tot de vraag of “de zoon van den pionier” ook vegetarier was.

De eerste keer dat ik deze vraag of trefwoorden daaromtrent intypte op google, was het eerste (misschien zelfs enige) antwoord een helder neen, gebaseerd op een observatie dat hij in zijn jeugd sowieso vis of gevogelte at. Ik weet het niet precies meer, want ik kan de website nergens meer vinden. Ik weet in ieder geval dat deze gevolgtrekking me niet zinde, niet zozeer om de uitkomst, maar om de methode. Toen ik 20 was en in New Orleans vertoefde, heb ik drie weken bijna alleen maar hamburgers gegeten (de fastfoodketen Sonic had tijdelijk mijn hart gestolen). Dat zegt echter niks over mijn huidige vegetarisme. Met andere woorden, een eventueel kippetje in het dieet van de jeudgige houthakker heeft geen gevolgen voor zijn eetgewoonten in het latere leven.

Als ik nu dezelfde vraag echter intyp in google (trefwoorden als Abraham Lincoln vegetarian, al dan niet met no of not aangevuld), krijg ik nog slechts een rits aan eenduidige, volmondige resultaten: “Yes, Abraham Lincoln was a vegetarian.” Hij staat vaak genoemd in lijsten van prominente vegetariers uit de geschiedenis, op sites van Happycow en andere dierenrechtenorganisaties, alsof dergelijke namennoemmerij enige authoriteit verleent aan het dieet.[1] Op WikiAnswers gaat het bevestigende antwoord gepaard met een citaat dat ondubbelzinnig laat zien dat Lincoln niet alleen de slaven hun vrijheid wilde geven maar ook nog voor dierenrechten was: “I am in favor of animal rights as well as human rights. Animals should not be consumed but should be viewed as prized gifts from God. That is the way of a whole human being.” Dit citaat wordt aangehaald op veel websites en het wordt zelfs aangeboden als koelkastmagneetje op ebay.

Tussen al dit moois staat echter een verhelderend stukje genaamd “Abraham Lincoln was not an animal rights activist.” De auteurs ervan hebben de simpele vraag aan de voorzitter van de Abraham Lincoln Presidential Library and Museum voorgelegd, of dit citaat geverifieerd kon worden. Dat hadden de beste mensen zelf overigens ook kunnen doen in de online versie van Lincolns “Collected Works,” waar ik hun bevinding getest heb en kan bevestigen; er zijn geen meldingen van “Animal Rights” in de verzamelde woorden van Honest Abe te vinden. Er is dus sprake van, zoals ze op Consumerfreedom noemen “post-mortem ventriloquism”: postume buiksprekerij. Op het internet, zo’n fijne bron van vaak dubieuze informatie, verspreiden dergelijke citaten zich als een lopend vuurtje en voor je het weet gelooft iedereen heilig dat Lincoln echt dierenrechten in zijn mond genomen heeft.

Welke conclusie er ook getrokken wordt uit dit korte onderzoek, het ontbreken van activisme betekent niet dat Lincoln (ook) geen vegetarier was.[2] David Donald, Lincolnkenner bij uitstek, vertoont toch enige scepsis bij de bewering en ziet het vermeende vegetarisme in de context van een breder opportunisme: “… politicians of all parties were apparently startled by the extent of the national grief over Lincoln, and, politician-like, they decided to capitalize upon it. […] At the same time that he was a Communist, Lincoln was also a vegetarian, a socialist, a prohibitionist, a greenbacker, and a proponent of Union Now.” [3] Toch is de kous hiermee nog niet af, want hoewel verschillende politieke richtingen elkaar uitsluiten (gelijktijdig de contemporaine Democratische als Republikeinse partij aanhangen kan niet), sluit vegetarisme de meeste andere politieke ideeen niet uit. Hij zou nog steeds geheelonthouder, Republikein en vakbondsvoorstander kunnen zijn, in combinatie met eventueel vegetarisme.

Het is echter de vraag of dat afzien van vlees geen luchtspiegeling was, met als enig fundament een gefabriceerd citaat. Ene “Segen” baseert zijn bevinding dat Lincoln naar alle waarschijnlijkheid wel degelijk een vegetarier was op enkele citaten uit de veelgeprezen Lincolnstudie van Doris kearns Goodwin, “Team of Rivals.” Deze hebben alle te maken met algemene “scherpe gevoeligheid voor de pijn en onrechten die hij in de wereld waarnam,” die niet alleen mensen maar ook dieren betrof. Hij weigerde bovendien op dieren te jagen, “hetgeen tegen de waarden van de frontier inging.”[4] Verder noemt hij Lincoln’s dieet van brood, jam, ei en koffie; “and [he] stayed away from meat,” aldus Segen. In hoeverre de president dat consistent volhield is moeilijk na te gaan. Jammer genoeg haalt de auteur ook weer onterecht het bovenstaande citaat aan om zijn bevinding te ondersteunen.

In de loop der jaren is er heel wat over Lincoln geschreven, “over geen andere Amerikaan zo veel,” aldus Donald en de bibliografie-in-wording (waarschijnlijk na de bicentennial, volgens de eigenaar van de Lincoln Book Shop) zal hem daarin gelijk geven. Al is er over veel details in zijn leven, waaronder specifiek zijn humaniteit en zijn relatie tot mensenrechten veel op papier verschenen, volgens mij is zijn (vermeende) vegetarisme en liefde voor dieren nog een grotendeels onverkend en ongeeffend terrein. Er valt dus nog niet met zekerheid te zeggen of “Hoosier Honest Abe the Railsplitter” ook nog een vegetarier was. Misschien ligt daar een taak voor historici en een plan voor toekomstige publicaties. Wat het ook zij, voorlopig blijft Lincoln mijn superheld, al dan niet met een kalkoen in de hand en een brok in de keel.

- – - noten – - -
[1] Misschien verdienen ze een milder oordeel en is dienen de bekende wereldburgers slechts de uiting van blijdschap, identificatie en een voorbeeldfunctie. Ik doe dat meestal andersom: ik ben blij als ik bij mensen die ik bewonder ook achter hun dieet kan staan.
[2] Strict gesproken is voor dierenrechtenactivisme ook geen letterlijke formulering van “animal rights” noodzakelijk, zeker niet als je nagaat dat een dergelijke term vast niet intensief gebezigd zou worden in de negentiende eeuw. Toch zou je bij een activist vermoedelijk meer activiteit omtrent het onderwerp aantreffen.
[3] David Donald, “Getting Right with Lincoln,” the Atlantic, 1956. http://www.theatlantic.com/issues/95nov/lincoln/lincrite.htm
[4] Doris Kearns Goodwin, “Team of Rivals,” 103-104.

Daniëlle en ik hebben de afgelopen twee dagen van mijn vrij-zijn en het mooie weer genoten door er opuit te gaan. Vrijdag gingen we naar Zwolle; Zaterdag met een goedkope NS dagkaart naar Leiden en Den Haag, mede mogelijk gemaakt door Kruidvat.

Wat nu het makkelijkste voor mij zou zijn om te doen, is een klaagzang aanheffen; mijn weblog te gebruiken als platform voor mijn ontevredenheid over de medeburgers die me vergezelden. Die zijn namelijk vaak asociaal en zelfgericht, houden luidruchtige gesprekken die nergens over gaan in een stiltecoupé en klagen bovendien over van alles en nog wat, alsof de hele wereld hun iets schuldig is. Dat de trein te koud is, bijvoorbeeld, of dat, als iemand mijn arm aanstoot en zich verontschuldigt, mensen zich nooit verontschuldigen.

Ik zou daar best over kunnen klagen, maar dat doe ik niet. Daarmee zou ik niet alleen bijdragen aan het geklaag over anderen, het zou ook nog eens tamelijk inconsistent zijn (om maar te zwijgen over weinig vermakelijk). Veel liever schrijf ik over de bestemming van deze dagen—behalve de plaats en het doel ook de uitkomst.

De zon verleidde me al snel tot verzuchtingen over zweet op mijn rug, maar het was een goede reden om Zwolle Vrijdag aan te doen. Het is een leuke stad met een De Slegte winkel die aansluit bij mijn indruk van de stad, of in ieder geval het centrum ervan: rustig en authentiek, bijna ouderwets aandoend, maar meer sfeer ademend dan moderne architectuur (ostentatieve bouwkunst die te veel haar best doet). Waar we normaliter op de geijkte winkelstraten lopen, hoogstens via het water teruglopend naar het station, liepen we deze keer impulsief enkele zijstraten in, om opvallende huizen te bekijken en positief verrast te worden. Daniëlle spreekt enigszins voorbarig van een conclusie, “dat Zwolle wel eens heel goed de stad van onze toekomst zou kunnen zijn,” maar het moge duidelijk zijn dat ons beider indruk van de stad goed is.

Leiden en Den Haag zijn weer heel andere steden. Ons bezoek eraan was ook minder impulsief, omdat er in Leiden een boekje lag dat ik graag wilde bekijken; Den Haag, vervolgens, ligt daar om de hoek en herbergt naast een indrukwekkende De Slegte winkel een American Book Center met een bargainverdieping. Niet in het minst hebben ze in de beide steden deze dagen beter weer dan in Groningen. (Gelieve deze laatste zin niet te verwarren met een klacht.)

Momenteel lees ik een boek van Michael Burkhimer, met de voor zich sprekende titel 100 essential Lincoln books. Ik ben nog niet halverwege, maar ik heb mijzelf bij mijn bezoekjes de afgelopen dagen weer verblijd met enkele essentiële titels, die ik eerder nog niet was tegengekomen. Hoewel het niet aangeraden wordt door Burkhimer, is mijn mooiste aanwinst echter het boekje uit Leiden waarover ik al schreef. Het betreft hier Life of Abraham Lincoln (of Illinois). With a condensed view of his most important speeches; also a sketch of the life of Hannibal Hamlin (of Maine.) van de hand van J.H. Barrett.

Het bijzondere van deze enigszins smoezelige biografie is niet dat hij alom geroemd wordt, maar dat hij geschreven en gedrukt is in 1860. Het portret voorin laat een kandidaat met kale kin zien, omdat Lincoln nog geen baard had laten groeien; er kan onmogelijk gesproken worden van President Lincoln, omdat hij op dat moment nog niet verkozen was. Het boek was een campagne-exemplaar, vergelijkbaar met Steve Doughertys Hopes and Dreams, de biografie over Obama. Ik kan het niet helpen me af te vragen of iemand destijds misschien na het lezen ervan net zo bevangen werd als ik door The Audacity of Hope en het hem heeft overgehaald om op “Honest Abe” te stemmen. Alleen de gedachte al doet het boek in mijn hand bewegen als een trillende tijdmachine.

Wat resulteert is een bezoek aan het verleden, door artefacten in het heden. Zoals in Zwolle de stadspoort een geschiedenis meedraagt, droeg ik uit Leiden een geschiedenis mee naar huis in mijn boekentas met De Slegte-logo—in een trein vol asociale, luidruchtige mensen en met het hoofd van mijn vriendin op mijn schouder.

Dit is een tragische dag in de geschiedenis. Lincoln-liefhebbers aller landen verenigen zich in het gedenken van zijn overlijden. Het is 15 April, 1865, als vrienden en familie hem rond zeven uur ’s morgens aan de eeuwigheid overhandigen. “Now he belongs to the ages,” zijn de woorden die hem daarin volgen.

De avond ervoor werd hij in Ford’s Theater tijdens een lachsalvo neergeschoten door John Wilkes Booth, een sympathisant van de Zuidelijke Zaak. Na het overhalen van de trekker zorgde de acteur voor extra dramatiek door van het balkon te springen, zijn enkel daarbij te verzwikken en nog nog één van twee dingen te roepen: “Sic Semper Tyrannis!”* of “The South will Rise!” (wat in geëmotioneerde oren hetzelfde zal klinken).

Niet alleen de ondergang van het Zuiden werd met deze woorden ingeluid, ook het onvermijdelijke overlijden van de President. Al dan niet bebloed** werd Lincoln naar een kamer aan de overkant van de straat gesleept, waar doktoren de kogel probeerden te verwijderen door in de hersenen te poeren met wat nog het meest lijkt op een breinaald. Het moge weinig verbazing wekken dat men het tegenwoordig waarschijnlijk anders zou hebben aangepakt.

In de weken na zijn dood werd hij geleidelijk per trein naar Springfield vervoerd, waar hij eens de profetische twijfel uitsprak, “not knowing when, or whether ever, I may return.” Miljoenen mensen stonden onderweg langs de rails of op de stations om hun gevallen president te eren, tot hij uiteindelijk terugkeerde en op 4 mei begraven werd.

Een nog te verschijnen bibliografie (misschien ter gelegenheid van het Lincoln Bicentennial—de tweehonderdste verjaring van zijn geboorte—in 2009) zal naar schatting 16.000 titels van artikelen en boeken over Abraham Lincoln bevatten.*** Een ongelooflijk aantal dat doet vermoeden dat Lincoln bij (bijna) iedereen bekend is. Toch wordt nog zelden de sterfdatum herkend, laat staan herdacht.

Dat zal dit stukje, noch mijn constante lastigvallen van klanten in de winkel, vrees ik niet veranderen. Toch is het een soort eerbetoon aan deze grote man, die door een kleinzerige acteur van het leven beroofd werd: hier wordt nog stilgestaan bij zijn stervensdag. Het is een virtuele kranslegging, die iedereen eraan mag herinneren wanneer het gebeurde, maar bovenal dát het gebeurde—dat honderddrieënveertig jaar geleden een man zich letterlijk doodlachte in een theater in Washington, bij een toneelstuk dat nu nog nauwelijks zou vermaken.

- – - noten – - -
*Aldus altijd aan tyrannen (gedaan)
** Het heet dat Lincoln zelf nauwelijks bloedde en dat het bloed dat hem omringde afkomstig was van een verwonde medestander, die Booth probeerde te stoppen.
*** Sam van Clemen, Abraham Lincoln. Grondlegger van de moderne Verenigde Staten van Amerika 1809-1865, (Garant: Apeldoorn/Antwerpen, 2007), 8.

Er was recentelijk een documentaire over Boudewijn Büch op tv, waarin hij enigszins ontmaskerd werd als een pathologische leugenaar die een heel leven om zichzelf heen verzon en die boeken met geld kocht dat hij niet had—of hij loste zijn schuld simpelweg niet af.

Wat prominent aandacht kreeg in de documentaire, was zijn enorme boekencollectie. Waar hij ook heen ging, hij kwam altijd terug met een (extra) koffer gevuld met boeken, die dan hun weg vonden naar zijn bibliotheek. Daarin stonden ook veel boeken de Burgeroorlog, want, als we Diederik van Vleuten in de documentaire mogen geloven, “daar wist hij alles van.” Büch zelf zei in een aflevering van zijn documentaireserie De Wereld van Boudewijn Büch (DWVBB) dat hij een Buff was—een liefhebber van de Civil War.

Mijn beleving is, dat de meeste buffs een uitlaatklep zoeken: ze doen mee aan reenactments, ze organiseren lezingen, ze bezoeken fora—in vroeger tijden wellicht bijeenkomsten, nu natuurlijk discussieplaatsen op het internet—en sommigen schrijven zelfs boeken. Anderen, zoals ik vullen hun blog met deze liefhebberij.

Toch lijkt Büch niets of weinig over de Burgeroorlog geschreven te hebben in zijn talloze columns—waarvan hij toch verschillende per week schreef. Het enige wat ik tot zo ver ben tegengekomen, zijn vier episodes van DWVBB, alle in seizoen 2000, waarin hij de oorlog lieert aan nummers uit de popmuziek. Zo bezoekt hij onder andere Fort Sumter, het Confederate Museum, het huis van Jefferson Davis en laat hij het dodenmasker van Abraham Lincoln zien.

De connecties met de eigenlijke onderwerpen, specifieke nummers uit de popmuziek, zijn flinterdun en de liedjes komen in de afleveringen nauwelijks aan bod. In “Jailhouse Rock,” bijvoorbeeld, zien we vluchtig tussendoor het originele partituur van het nummer in de Library of Congress, maar gaat het verder volledig over de moord op Lincoln en de opsluiting van Dr. Mudd, die John Wilkes Booth verzorgde. Het glimmende, doch verbergende laagje chroom over de afleveringen wordt wel verklaard door Büchs cameraman voor DWVBB, die opmerkt dat terplekke meestal pas verzonnen werd wat er geschoten zou worden: Büch kocht er boeken, las zich op een hotelkamer in en ging vervolgens helemaal los voor de camera.

Deze draadjes reeg hij vervolgens aaneen met zijn rake opmerking dat de prominente aanwezigheid van de Burgeroorlog in de Amerikaanse cultuur zo kenmerkend was voor de nationale beleving: overal zijn nog stukjes nagedachtenis over personen en gebeurtenissen uit de oorlog te vinden. Allerlei culturele uitingen—liedjes, boeken, politiek—vinden nog hun oorsprong in of relatie tot die ene, grote botsing in de negentiende eeuw.

Büch’s liefhebberij kenmerkte zich ook nog in iets anders. Ik las ergens op internet, namelijk, dat Büch ervan baalde dat hij geen persoonlijk item van Abraham Lincoln had. Wel had hij een facsimile-uitgave van een korte autobiografie in Lincoln’s eigen handschrift, geschreven voor de verkiezingen van 1860 en in deze vorm uitgebracht in 1997. Dat weet ik, omdat het momenteel online wordt aangeboden door De Slegte Leiden. Zij hebben destijds bij de veiling (een deel van) de Amerikaanse-geschiedenisverzameling van Büch gekocht en die boeken worden nu weer beschikbaar gesteld voor de liefhebber.

We hoeven ons dus niet neer te leggen bij Van Vleutens berustende woorden: “Mooie kasten. Dat staat hier maar. En nu is het voorbij.” Ik breng graag een bezoek aan De Slegte Leiden, om mijn blik te laten waren langs die uitzonderlijke werken: items uit de bibliotheek van Büch, boekengek en buff, over de grootste president van de Verenigde Staten. En dat die vreemde verzamelaar een leven bij elkaar loog kan me dan even gestolen worden; die boeken heeft hij echt bezeten.

Er staat een tijdmachine in mijn kast, waarmee ik desgewenst binnen enkele ogenblikken 148 jaar terug in de tijd kan reizen.

Het was toen 1860, net als nu een verkiezingsjaar in de Verenigde Staten; weliswaar zonder reclamespotjes of internetblogs, maar met krantenkarikaturen en felle debatten. Die laatste werden beheersd door thema’s die ook nu nog belangrijk zijn in de Amerikaanse politiek: de economie, racisme en de rol van de federale overheid in het oplossen daarvan.

Natuurlijk heb ik geen echte tijdmachine en reis ik niet fysiek naar het verleden; het is eigenlijk een boekje van de hand van ene J.H. Barrett, met de titel Life of Abraham Lincoln (of Illinois). With a condensed view of his most important speeches; also a sketch of the life of Hannibal Hamlin (of Maine).

Het bijzondere van deze enigszins smoezelige biografie is niet dat hij alom geroemd wordt, noch dat hij te boek staat als essentieel voor iedere Lincolnliefhebber, maar dat hij geschreven en gedrukt is in 1860. Daarmee vormt het een tastbare verbinding met de zo belangrijke verkiezing van toen: het heeft eens in de hand gelegen van iemand die geïnteresseerd was in politiek en benieuwd was naar de presidentskandidaat van de nieuwe Republikeinse Partij.

Voorin staat een portret van de kandidaat. Anders dan hij doorgaans bekend is, heeft Lincoln op deze foto nog geen baard: onmogelijk hadden fotograaf en auteur kunnen weten dat hij deze enkele maanden later zou laten groeien. Het boek was een campagne-exemplaar, in het heden misschien vergelijkbaar met een biografie over Obama.

Omdat presidentskandidaten destijds zelf geen campagne voerden komt het wellicht zelfs meer overeen met Obama’s eigen politieke pamflet, The Audacity of Hope. Ik kan het niet helpen me af te vragen of iemand destijds misschien bevangen werd na het lezen van Life of Lincoln, zoals nu mensen bewogen worden door de woorden van Obama, en het hem heeft overgehaald om op “Honest Abe” te stemmen.

Destijds, als nu, kon men het eindresultaat van de verkiezing niet bevroeden: dat de man die in het boekje beschreven werd het tot president zou schoppen en het land van de afgrond zou redden. Juist omdat het zo gelopen is heb ik het boekje in mijn kast staan; daarom overleeft het en functioneert het als tijdmachine, om af en toe terug te gaan in de tijd—naar een wereld waarin weliswaar elementen uit het heden terugkeren, maar die vooral gekenmerkt wordt door de geruststelling dat het verleden toch altijd voorspelbaar blijft.

Achteraf vraag ik me af hoeveel engelen er op 270 pagina’s kunnen dansen, maar mijn aanvankelijke oordeel was gebaseerd op mijn eerste indruk: het geheel van kleur, van kaft, van vorm en titel, lichtte op uit de schappen en trok mij als klant naar het verder weinig onderscheidende boekje. Het is licht en ligt gemakkelijk, bijna breekbaar in de hand; het voelt verfijnd aan, want de kaft is zacht en als mijn vingers er overheen glijden ervaar ik het karakter van de man wiens vriendelijke gezicht de voorkant siert.

Het is Walt Whitman, de homoseksuele belichaming van het Amerikaanse gedicht. Op de foto is hij de veertig net gepasseerd, maar hij oogt ouder en vermoeider, omdat hij in de Amerikaanse Burgeroorlog niet slechts gedichten schreef maar vooral ervoer waar hij over schrijven zou: het leed van de stervende jongens, ver van huis in een anoniem ziekenhuis waar men nog geloofde in de desinfecterende werking van frisse lucht.

De auteur, Roy Morris, heeft zijn best gedaan om een perfecte titel te verzinnen voor zijn biografie over de oorlogsjaren van Whitman: The Better Angel. Om te beginnen verwijst deze benaming naar de eerste inaugurele rede van Abraham Lincoln, waarin hij zegt dat “the better angels of our nature” het lied van de Verenigde Staten opnieuw zullen doen aanzwellen. Bovendien vertolkte Whitman tijdens zijn bezoeken aan ziekenhuizen voor veel soldaten de rol van Engelbewaarder, de laatste vriendelijke vertrouweling die ze hadden voor zij zich bij de engelenkoren zouden voegen.

Het mooie van deze titel is dat hij getuigt van kennis van en voorliefde voor het onderwerp en de identificatie van het boek doet beroep op een zekere kennis van de vinder. Het is geen heimelijk ons kent ons dat anderen buitensluit, maar veeleer een spel dat mensen door gedeelde herkenning verbindt.

Ik houd van dit boek, omdat de toon ervan een beeld van Whitman oproept, dat samenvalt met het portret op de voorkant: gemoedelijk en sympathiek. Daarbij is mijn exemplaar een paperbackuitvoering; de bladzijden dansen door mijn vingers en tussen de ritselende pagina’s fluistert de dichter je toe, opdat de anderen niet gewekt zullen worden.

De mystieke akkoorden van het geheugen waarvan Lincoln sprak worden gespeeld en ik herinner me het moment dat ik het boekje aanschafte bij De Slegte Tilburg: rechts achterin op de afdeling Amerikaanse geschiedenis, derde plank van onder.