Fourscore and Seven Books

BOEKEN

Het lukt me maar niet om door te lezen in boeken waarin ik ben begonnen. Op de een of andere manier heb ik moeite een boek voor langer dan een paar minuten op te pakken, zelfs als het onderwerp of het boek me wel degelijk aanspreekt. Misschien juist dan: omdat ik geen zin heb een interessant boek te lezen zonder er iets van op te steken, laat ik het liever liggen dan dat ik halverwege het boek niks wijzer ben geworden.

Een boekje dat ik in de afgelopen weken wel heb kunnen uitlezen, is Henk, Ingrid en Alexander, van Alexander Pechtold. Daarin interviewt hij mensen die bij de vorige verkiezingen op de PVV hebben gestemd en probeert te achterhalen waarom ze dat gedaan hebben en of ze dat weer zouden doen. Uit het feit dat ik het heb uitgelezen kan al worden afgeleid, dat het geheel weinig om het lijf heeft. Mensen zijn ontevreden over de politiek en stemmen daarom op de PVV en specifiek op de Grote Blonde Roerganger. Dat is geen nieuws, dus het boekje had net zo goed niet geschreven kunnen worden.

Of de interviews in het boekje integraal zijn overgenomen of dat het selecties zijn weet ik niet, maar van mij hadden al die complimentjes aan het adres van Pechtold niet in het boekje gehoeven. Iedereen lijkt wel een uitzondering voor hem te maken, als ze het hebben over politici. Al dat “maar jij doet het goed” of “jou mag ik wel” of “jouw debatten zijn interessant” gaat toch een beetje vervelen, want het gaat ineens niet meer over waarom mensen PVV stemmen, maar dat mensen eigenlijk D66 zouden moeten stemmen.

Laatst liep ik toevallig in de Selexyz in Utrecht, waar Pechtold vertelde dat hij de smaak te pakken had en meer wilde schrijven. Van mij mag hij, maar ik ben niet zo geïnteresseerd in wat hij verder te melden heeft.

FILMS

Minder lezen laat meer tijd over voor andere dingen, bijvoorbeeld films kijken. Zo heb ik laatst twee leuke animatiefilms van Dreamworks gekeken: Bee movie en Barnyard. Kinderfilms over dieren zijn niet alleen vaak erg grappig, maar ook erg interessant omdat ze iets laten zien over de relatie tussen mens en dier. Al is het alleen maar als je ziet dat alle dieren  op de boerderij van Barnyard praten, dansen en zingen, maar ook dat ze vissen vangen. Blijkbaar behoren die toch tot een andere categorie.

Bee movie

Bee movie is een grappige film over een bij die de veilige korf verlaat, op avontuur gaat en vriendschap sluit met een mens. Zij heeft een bloemenwinkel en zo wordt duidelijk dat bijen nodig zijn voor de bestuiving van bloemen. Je ziet hoe mensen angstig en agressief reageren op bijen en hoe de honing wordt geëxploiteerd door imkers in grote rijen met kassen, afgebeeld als fabriekjes waarin bijen versuft en vervreemd van de buitenwereld leven. In de film spant de bij een rechtzaak tegen het honingbedrijf aan en wint. Zo lijkt het een film die de kijker ervan bewust maakt dat gebruik van honing slecht is, omdat bijen ervoor ge- en misbruikt worden.

Omdat de bijen nu blijkbaar zo veel honing hebben dat ze het niet meer hoeven te maken, stoppen ze met nectar verzamelen en bloemen bestuiven, waardoor de hele wereld verdort en er geen bloemen meer bloeien. Zo laat de film de grote impact zien die bijen op de wereld hebben en hoe groot de gevolgen kunnen zijn als bijen hun werk niet meer kunnen doen. In werkelijkheid lopen we dat gevaar ook, maar dan door massale bijensterfte en niet door bijenluiheid. Nu eindigt de film met de dubieuze moraal dat we vooral veel honing moeten kopen, omdat bijen dan (en blijkbaar alleen dan) nectar blijven verzamelen, en dat we in vredige samenwerking met bijen leven: zij verzamelen nectar, maken honing, bestuiven bloemen en wij … gebruiken honing en bloemen voor onze consumptie

Barnyard.

Barnyard is eigenljik meer een komische film over hoe dieren praten en feesten als er geen mensen in de buurt zijn, maar ook over vriendschap, trouw en verantwoordelijkheid voor elkaar in het leven, met name voor Stier Otis, wiens adoptievader sterft bij het beschermen van de kippenren tegen coyotes. Een soort coming of age verhaal in een komische tekenfilmverpakking, zeg maar.

Ongeveer halverwege, rond minuut 40, komt de boer echter de stal in en wordt hij tegen het hoofd geschopt, omdat hij gezien heeft dat de dieren blijkbaar een verborgen leven hebben. Als de dieren discussiëren over wat er met de boer moet gebeuren—we moeten ‘m mollen!—wordt gezegd dat de boer altijd goed voor ze is geweest, want hij is veganist! Vervolgens wordt uitgelegd wat dat precies betekent. Omdat veganisme bij veel mensen eigenlijk niet precies bekend is, vind ik het leuk om te zien hoe de kijker ermee bekend gemaakt wordt—ook al heeft het varken een beetje een vreemde inbreng.

Bull: “The farmer’s a good guy, he’s been good to us.”
Donkey: “He’s a vegan, God bless him.”
Pig: “And what is a vegan, again?”
Mouse: “It means you can’t eat anything with a face.”
Rooster: “No no, that’s a vegetarian.”
Pig: “Vegetarians have to eat in the dark, right?”
Dog: “That’s a vampire, come on!”
Mouse: “You can’t eat cheese?”
Cow: “It’s not just cheese. Vegans can’t have any dairy products.”
Bull: “Cake?”
[?]: “Cake has egg products. But you can’t have any dairy.
Weasel: “No dairy? I love dairy. Does that mean I can’t be a vegan?”
Pig: “I love the smell of bacon. There, I said it.”

BOEKEN

Zo, het is eruit! Spek ruikt lekker en animatiefilms zijn leuk en leerzaam om te kijken, ofzo. Misschien wordt het weer eens hoog tijd om een goed boek te gaan lezen.

Oh yeah, I am a vegan and it’s because I think animals, as sentient beings, should be taken into consideration. They have needs and desires, and we are in a position to take those needs seriously. Therefore I think we should.

It’s not simply that we should treat them well, but I also think there is a combined instrumental and intrinsic value to life. This means that life is most valuable if it can be lived happily (instrumental value), but also that it cannot simply be used in calculations of adding or subtracting general happiness (intrinsic value).

Therefore I abstain as much as possible from animal products, so they won’t have to be kept or slaughtered for me. Slaughter, even if done kindly, remains involuntary (from the animals’ perspective), instrumental, and therefore a violation of an animal’s integrity.

Discussie

Laatst volgde ik op facebook een kleine discussie over vlees eten. Daarin kwam een jongen—laat ik hem Jan Petman noemen—met een argument op de proppen, dat toch best regelmatig naar voren komt als het gaat om het eten van vlees: dat het instinct, gewoonte, of natuurlijk is om te doen.

Hij deed dat weliswaar op een iets andere manier dan gewoon is, want hij wierp eerst een overeenkomst met vegetariërs op, om vervolgens van leer te trekken. Op die manier hoopte zich hij waarschijnlijk tussen de vegetariërs en de kiloknallende vleeseter in te manouvreren, om in beide gevallen buiten schot te blijven. Of hij wilde iedereen uitdagen, dat kan natuurlijk ook.

Idyllische pijl en boog

“I love meat, I hate the bio-industrie,” begon hij. “Het liefst zou ik elke dag lekker met m’n pijl en boog en speer een vers everzwijntje of hertje boven m’n aangezwengeld kampvuurtje hangen en m’n tjik wat noten en groenten laten zoeken.” Hij gaat door: “Moet ik nou, als van origine alleseter, me gaan omscholen naar vegetariër? De wereld staat op z’n kop. [...] vlees smaakt me veel te goed, en het is in m’n natuur om vlees te eten.”

In alles wat hij zegt, begroept deze Jan Petman zich op de natuur, alsof het daarmee het gewicht van vanzelfsprekendheid krijgt en geen nadere toelichting behoeft. Als iets natuurlijk is, luidt zijn verzwegen premisse, dan is het goed. Dat is vaak overtuigend, want we stellen ons bij natuur een idyllisch geheel voor, van kabbelende beekjes, dartelende hertjes en prachtig uitwaaierende loofbomen. Kijk maar naar de oersituatie die Jan schetst: hertje, speertje, vuurtje en smullen maar. “Vroeger in de oertijd was [vlees] een van de belangrijste voedingbronnen voor de mens,” vandaar dat hij het liefst met zijn gewillige en goed luisterend vrouwtje om een knapperend kampvuur zou zitten kauwen op een everzwijn.

Zelfs als we voor het gemak even negeren dat vlees in deze ongedefinieerde, geromantiseerde oertijden slechts af en toe werd gegeten, als de mannen weer een keertje gejaagd hadden, en dat mensen leefden van wat het land te bieden had aan vruchten, fruiten en noten, slaat dit oerargument nergens op.

Dijkdoorbraak

Ik hoef maar drie dingen met de letter T te noemen om te illustreren dat die geromantiseerde natuur helemaal niet vanzelfsprekend goed is: tandrot, tuberculose en tsunami’s. Over wateroverlast gesproken: de afgelopen dagen waren Tolbert en Woltersum in het nieuws, vanwege hoge waterstanden in de regio. Dijken stonden op overstromen of doorbreken. Dijken, onnatuurlijke hulpmiddelen van de mens om te voorkomen dat een kanaal, dat ook al aangelegd is omdat we de natuur niet goed vonden, zou overstromen.

Dat laatste laat zien dat veel van wat wij doen en zien al helemaal niet meer natuurlijk is, maar ook dat wij niet natuurlijk willen zijn en dat we de natuur op allerlei manieren aan onze eisen, verwachtingen, noodzaken hebben aangepast. Daarnaast was alles wat we deden in de oertoestand geheel anders dan nu: we hadden geen werk, geen geld, geen schrift, geen wiel, geen medicijnen, geen hygiëne, geen ananas, aardappel, rijst of graan, bananen waren nog groene, halfronde vruchten die niet waren doorgeteeld tot de gele fallussen die we nu kennen.

Constructies

Zelfs op het sociale vlak is er van alles aangepast aan het natuurlijke, omdat de oertoestand ons niet beviel. Zonder organisatie en afspraken zou je de “oorlogstoestand” hebben waarnaar John Locke verwees: een eeuwige strijd van mens tegen mens, zonder overkoepelend organisatieprincipe. Hoewel de situatie waarin autonome mensen op een moment hun soevereiniteit hebben afgelegd een theoretische constructie is, wijst het wel op de niet-natuurlijke functie van onze (georganiseerde) samenleving.

Dus als mijn oerdrift zegt dat ik een knuppel moet pakken om mensen, heel oerverantwoord, neer te meppen, mag dat niet, omdat de natuurtoestand aan alle kanten is ingebonden. We hebben ethische en praktische normen opgesteld die onze natuurlijke driften kanaliseren in een samenleving die min of meer functioneert. We stoppen verplicht voor een rood licht; we gaan verplicht naar school; we zijn niet geoorloofd te werken voor een bepaalde leeftijd (en mogen geen jongere mensen laten werken); we mogen bezit en levens van andere mensen niet afnemen. We hebben een bureaucratisch web verzonnen van rechten en plichten waar we ons allemaal aan dienen te houden.

Moeilijk doen

Met andere woorden, we vinden inmenging in onze oerdriften en de natuurlijke beginsituatie doorgaans geen enkel probleem. Immers, in de discussie die Jan Petman met enkele anderen voerde, maakte hij gebruik van internet, lezen en schrijven en zat waarschijnlijk in synthetische kleding in een bakstenen huis met centrale verwarming, allemaal betaald met geld waar hij voor gewerkt had. Waarom doen we dan zo moeilijk als het gaat om vlees eten en beroepen we ons plotseling op een soort instinct, een natuur? Deels, denk ik, omdat we altijd moeilijk doen over (nieuwe) grensgebieden van het recht. Rechten voor zwarten waren belachelijk; rechten voor kinderen slecht voor de economie; rechten voor vrouwen voortgekomen uit hysterie en oestrogeenhormonen.

Nu deze voorbeelden breed geaccepteerd zijn en we aankomen bij rechten voor dieren, wordt dat confronterend en lastig, want dan moeten we weer kijken waarop we onze toekenning van rechten baseren. Mensen voelen zich aangevallen in hun vrijheden, of vinden het moeilijk om gewoontes los te laten, en gaan hun lusten rationaliseren met bijvoorbeeld het eeuwenoude argument dat iets natuurlijk zou zijn. Een argument dat bij geen van de andere grensgebieden (nog) valide gevonden wordt.

Gekke filosoof

Op een gekke, filosofische manier zou je kunnen zeggen dat onze voortdurende strijd met wat natuurlijk is, ook voortkomt uit onze natuur. Op die manier komt het natuurlijke helemaal niet overeen met hoe de mens vroeger leefde, maar is het aanpassen van ons gedrag aan de omstandigheden bij uitstek natuurlijk! En als het gaat om de aanpassing van de mens om vegetariër te worden is de voortschrijding aan te raden, niet om de reden dat het natuurlijk is, maar omdat er een gedegen (ethische) argumentatie aan ten grondslag ligt.

We hoeven geen wezens te doden of te laten lijden. Welk argument kan daar nou tegen op?

P.S. Denk ik op deze manier discussies te winnen of mensen te overtuigen? Natuurlijk niet, maar soms is het genoeg om mensen te laten nadenken. Zou dat gelukt zijn, of zouden de oerdriften toch de overhand houden? Ik weet het niet, maar ik moet denken aan een citaat van Arnon Grunberg: “het laatste wat sterft is hoop.”

Met de hoest-, kuchel- en griepgolf die recent over Nederland rolde, leerde ik ineens een lekker dropje kennen. Het is veganistisch en in de (grotere) supermarkten te koop. Dat goede nieuws moet natuurlijk gedeeld worden met de wereld!

Het gaat om de Katja Sallos Salmiakdrop, in twee varianten: gewoon (“fris en krachtig”) en extreme (“gevuld en sterk”).

Op zoek naar een zakje in mijn eigen supermarkt, kwam ik bovendien Rob’s tegen: ook gevulde salmiakdrop, maar zonder zakjes om de dropjes heen. Dat is misschien beter tegen grote afvalbergen, maar ze gaan wel aan elkaar plakken als je ze niet meteen opeet (maar je kunt het zakje natuurlijk ook goed dichtdoen).

Bij de Kruidvat kwam ik deze week bovendien de Italiano tegen in de aanbieding, maar die zullen elders vast ook wel makkelijk verkrijgbaar zijn.

Enkele heerlijke dropvarianten voor de veganistische snoeper, dus. Eet smakelijk!

Enkele keren per jaar komt De Slegte een speciaal krantje met aanbiedingen. Het wordt in samenwerking met De Pers uitgebracht en er staan niet alleen boeken in die we in het bijzonder onder de aandacht willen brengen, maar ook enkele korte artikelen die context bieden. Dat kan bijvoorbeeld zijn door een schrijver te introduceren, boeken thematisch te bespreken of te vertellen over internetmogelijkheden van De Slegte.

Ditmaal staat er een stukje in met de titel “Leesvoer voor de carnivoor.” De nadruk ligt, zoals moeiteloos geraden zal worden, op kookboeken over vlees, zoals “Rund,” van chef-kok John Torode en “Het lekkerste dier” van columniste Sylvia Witteman. Het laatste boek heeft de enigszins merkwaardige bedoeling om vegetariërs te laten zien hoe lekker vlees toch eigenlijk kan zijn.

Dat is vreemd, want de nog steeds breed gebezigde gewoonte om vlees te eten wordt in gesprekken of discussies meestal nog vooral verdedigd met het smaakargument. Dat vlees lekker is, mag dus algemeen bekend heten. Hoe onnodig het boek van Witteman is, wordt misschien nog het best geïllustreerd door de introducerende tekst van de infomercial:

“Kent u ze ook, vegetariërs die zeggen dat je echt geen aparte portie hoeft te maken? Ze vissen het vlees wel uit die pasta of stamppot. Wat ze niet zeggen is dat ze dolblij zijn dat ze met een schoon geweten tóch die heerlijke vleessmaak kunnen proeven. Moet je eens op hun gezicht letten als ze toch ‘per ongeluk’ een spekje opeten. Een vegetarische vriendin omschreef het ooit als ‘orgastisch,’bevestigd door luid gekreun toen ze op een over het hoofd gezien stukje rookworst beet.”

Deze tenenkrommende inleiding op het stuk zou je nog kunnen relativeren door de nadruk te leggen op de details die de schrijver noemt. Heus, hij of zij heeft het niet over alle welmenende herbivoren onder ons; het gaat om “vegetariërs die zeggen dat je geen aparte portie hoeft te maken” en een vriendin die dat punt nogal plastisch formuleert. Maar nee, dit snakken naar smaak is universeel, zoals blijkt uit de erop volgende zin:

“Een leven lang zonder vlees houdt niemand vol. Het is te lekker.”

Wat een lulkoek. Alsof vegetariërs (in alle varianten) zwakken van geest zijn, die zich allemaal stiekem verlekkeren aan de schappen vol dierenlijken in de supermarkt omdat we de smaak eigenlijk niet kunnen weerstaan. Alsof onze morele overwegingen, empathie, bezorgdheid om milieu en gezondheid eigenlijk allemaal weerloos zijn tegenover de verleiding van onze (vanzelfsprekend verwaarloosde) smaakpapillen. Alsof vele vegetariërs niet misselijk worden bij alleen al het idee van vlees eten.

“Vlees eten mag weer,” staat boven het stukje. Nog meer onzin. Vlees eten heeft altijd gemogen. Als er al sprake is van verandering, dan is het er een van een toenemend aantal vleesverlaters. Mensen eten minder vlees, om wat voor redenen dan ook. Daar zitten vast ook mensen bij die zullen zeggen dat het vlees ze gewoon niet meer smaakt. Omdat het slecht voor de dieren, het milieu, de gezondheid en het geweten is.

Misschien dat de Redactie cultuur van De Pers zich daar eens in zou willen verdiepen, voor ze te raden gaat bij vegetariërsvriendinnen met hun heimelijke verlangen naar een flinke rookworst.

Eerder deze week kwam dierenwelzijnsorganisatie Ongehoord met beelden van 26 boerenbedrijven in Nederland, met name om te laten zien welke misstanden daarin plaatsvonden en dat er weinig onderscheid bestond tussen de verschillende soorten boerenbedrijf, zoals regulier, biologisch, of keurmerk. De veehouders, op hun beurt, voelden zich in hun welzijn aangetast door deze in hun ogen eenzijdige belichting.

Media reageerden fluks en boden haastig een podium aan de luid lamenterende boeren die, naar eigen mening, toch zo hun best doen om het bedrijf goed te laten draaien, de boel hygiënisch te houden en hun dieren goed te verzorgen. Bij Knevel en Van den Brink schoof de Groningse eensterrenvarkensboer Annechien ten Have aan, wier bedrijf ook bezocht is door de nachtfilmers; elders klaagde een Limburgse boer over het zwartmakende karakter van de beelden, die zorgvuldig bij elkaar gezocht waren om de stand van zaken zo ernstig mogelijk te doen lijken.

Daarbij moest ik even denken aan de woorden van Harriet Beecher Stowe over slavernij, die ik hier eerder aanhaalde over het welzijn in de intensieve veehouderij: “If the laws of New England were so arranged that a master could now and then torture an apprentice to death, would it be received with equal composure? Would it be said, ‘these cases are rare, and no samples of general practice’?” In haar reactie stelde een lezer dat mensen en dieren fundamenteel verschillen (bijvoorbeeld in bewustzijnsniveau), dus dat mensen en dieren onvergelijkbaar zijn. Toch riekt deze inconsistentie naar willekeur.

Immers, het gaat niet om het verschil tussen mensen en dieren, maar om de argumentatie die ten grondslag ligt aan rechtvaardiging van bepaalde misstanden. De geldigheid van deze argumentatie bestaat logischerwijs onafhankelijk van de aard van de subjecten. Dat het misstanden zijn wordt ook door varkenshouders erkend, zij het slechts half. Ze proberen de beeldvorming teniet te doen door te stellen dat dergelijke nare dingen slechts sporadisch gebeuren, dat ze opgezocht zijn; soms, vreemd genoeg, door te zeggen dat zulke slecht te verkroppen dingen nu eenmaal onderdeel zijn van de natuur: ook daar gaan biggen dood.*

Dat laatste non-argument, dat het leven nu eenmaal niet rooskleurig is, brengt mij bij een analogie die hopelijk belicht wat ik bedoel te zeggen. Gelijksoortige beelden over zorginstellingen voor mensen, zouden niet zo eenvoudig afgedaan worden door een hoogleraar met de volgende sussende woorden: “In het filmpje ontbreekt alle context. Om een oordeel te kunnen vellen, moet je weten hoe de varkenshouder heeft gereageerd. Of hij bij ontdekking de volgende ochtend, meteen de juiste verzorging heeft geboden of heeft ingegrepen.” Ook een eventueel lage frequentie—van slecht verzorgde wonden of pardoes gekreupeld geraakten—zou irrelevant worden geacht. Er zou terecht schande worden gesproken over het feit dat deze toestand überhaupt kon ontstaan.

Het gaat derhalve niet om de dingen die wellicht goed gaan in de veehouderij, maar om het feit dat de misstanden er zijn in een gecontroleerde omgeving die zorg moet dragen voor een bepaald niveau van welzijn. Zoals wij geen genoegen zouden nemen met excuusargumenten van ziekenhuisdirecteuren—dat er toch ook een heleboel goed gebeurt en dat kijken naar misstanden het ziekenhuis alleen maar in een kwaad daglicht zouden stellen—zo moeten wij ook het excuusargument van varkenshouders niet accepteren.

De aangekaarte wantoestanden zijn godgeklaagd en zijn reden om—op zijn minst—beter toezicht te houden op wat er gebeurt bij boerenbedrijven om verder (ernstig) leed te voorkomen. Als boeren inderdaad al hun uiterste best doen en dat dus niet kan, moet geconcludeerd worden (zoals Stowe dat deed) dat de misstanden inherent zijn aan het systeem en het systeem daarmee op de schop moet. De slachtofferrol van de bezochte boeren voldoet niet. Ook zij schieten er immers niks mee op als, wanneer zij in een zorginstelling terecht komen, hun doorligwonden gerelateerd worden aan het welzijn van hun buurman. Hou maar op met dat gemekker. Het leven is immers geen pretje.

- – -
*Overigens ook een veel gebezigd argument voor slavernij: het materiële welzijnsniveau zou er hoger zijn dan dat van veel niet-slaven. Dat argument gaat volledig voorbij aan het mentale welzijnsniveau alsmede of dankzij de waarde die men hecht aan vrijheid, lichamelijke integriteit en autonomie.

Er zijn nieuwe koekjes van LU op de markt en ze zijn veganistisch! Het gaat om de Time Out Robuuste koeken, die verdacht veel lijken op groot uitgevallen chocolate chip cookies (maar dan dus zonder stukjes dier).

Te koop bij de Albert Heijn en Jumbo in twee varianten: Chocolade en Amandel & Chocolade.

Een ander, reeds bekend, plantaardig verantwoord koekje was het plattelandskoekje; of, in hip Engels, the “country cookies.” Allemaal even lekker, zeker als je niet houdt van het cliché dat alle veganisten dun zijn. Er is ook voor ons herbivoren veel lekkers op de markt.

Andere zoete dikmakertjes worden [hier] genoemd. Ik zou zeggen: eet smakelijk!

Ik ben altijd enigszins huiverig om de (eventuele) emancipatie van dieren met de eerdere emancipatie van zwarten/slaven en vrouwen te vergelijken. Hoewel er een grote overeenkomst ligt in het feit dat er een perspectiefverandering moet plaatsvinden voor emancipatie, denk ik dat de inhoud van die verandering wel degelijk verschilt.

Bij vrouwen en zwarten ging het namelijk om mensen die in capaciteit als minder gezien werden maar wel degelijk gelijkwaardig waren—en dus gelijkberechtiging verdienden; bij dieren, echter, gaat het niet om wezens die gelijk zijn en dus ook gelijkberechtiging verdienen onder het al bestaande rechtsdenken, maar om wezens die wezenlijk van ons verschillen op bepaalde punten. Om ook niet-menselijke dieren in het recht te omvatten, zal het fundament van het rechtsdenken veranderd moeten worden: dat recht niet gaat om door een Schepper aan de mens toegewezen grondrechten (“zoals daar zijn leven, vrijheid en het nastreven van geluk”), maar om de erkenning en bescherming van belangen die wezens hebben (zoals Erno Eskens in zijn Democratie voor Dieren betoogt).

Toch wordt deze emancipatiestrijd niet voor niets met de eerdere vergeleken, want er zijn wel degelijk parallellen te ontwaren. Met name in de woord- en beeldenstrijd kunnen teksten nogal eens geleend worden van eloquente voorgangers, zoals bijvoorbeeld het volgende citaat uit Uncle Tom’s Cabin, een voornaam werk in de antislavernijbeweging:

“There is, actually, nothing to protect the slave’s life, but the character of the master. Facts too shocking to be contemplated occasionally force their way to the public ear, and the comment that one often hears made on them is more shocking than the thing itself. It is said, ‘Very likely such cases may now and then occur, but they are no sample of general practice.’ If the laws of New England were so arranged that a master could now and then torture an apprentice to death, would it be received with equal composure? Would it be said, ‘these cases are rare, and no samples of general practice’? This injustice is an inherent one in the slave system,—it cannot exist without it.” (619)

Dit inherente onrecht blijkt ook aanwezig in het huidige systeem van intensieve veehouderij. Ook hier is het karakter van veehouders de belangrijke factor in het welzijn van de dieren, die als bezit niets of weinig hebben in te brengen in het gerecht. Ook nu wordt, zelfs met beeldmateriaal in de hand, ieder voorbeeld van agressie en misbruik achteloos terzijde geschoven als een aberratie in een systeem dat verder goed zorgt voor de dieren (immers, de boer, als de slavenhouder, heeft geen baat bij ongezonde, verzwakte dieren). Dan toch is het belangrijk om de vraag te stellen die Harriet Beecher Stowe 159 jaar geleden al stelde:

Zou een dergelijk argument geaccepteerd worden, als het niet om dieren maar om mensen ging?

Twee van de prachtige posters voor de Provinciale Statenverkiezingen, komende maand. Aan de muur gehangen (uil) en voor het raam gezet (koe).

Op De site van het Noordhollands Dagblad staat vandaag een stelling waarop je kunt reageren:
Megastallen horen bij een agrarisch Noord-Holland

Eerst kun je aanvinken of je het daar wel of niet mee eens bent. Vervolgens wordt er gelegenheid geboden om je antwoord toe te lichten. Hier is mijn toelichting:

“Megastallen horen NIET bij een agrarisch Noord-Holland, omdat de intensivering van de veehouderij ten eerste al ver genoeg gegaan is en ten tweede louter negatieve gevolgen heeft. De dieren worden steeds meer verontachtzaamd (op hun individuele gezondheid en persoonlijke behoeftes kan steeds minder nauwkeurig worden ge(re)ageerd); intensivering leidt tot vernauwing van het boerenbestaan (minder boeren houden steeds meer dieren en concurreren door een groter aanbod de prijs alleen maar naar beneden); veehouderij is slecht voor het milieu (de vervuiling is procentueel en absoluut enorm, door uitstoot en door mest); door grote groepen dieren bij elkaar te houden is de kans op ontwikkeling van ziektes—ook zoönotische ziektes, dus die op mensen overgebracht kunnen worden—steeds groter; meer dieren voeren betekent, in de huidige stand van zaken, nog meer granen als veevoer opofferen, terwijl elders mensen omkomen van de honger en bossen geslachtofferd worden om dat graan of die maïs te kunnen planten.

Met andere woorden: niet alleen zijn megastallen geen goed idee; intensieve veehouderij überhaupt is slecht voor boeren, milieu en niet in de laatste plaats de dieren.”

De tussenstand was, op het moment van schrijven (na 348 stemmen):
Eens: 49%
Oneens 51%

Er zijn dus nog zo’n 170 mensen die de moeite genomen hebben, die serieus opteren voor steeds grotere stallen. Met alle nadelen in het achterhoofd, begrijp ik dat niet.

Als de documentaire en documentatie van Meat the Truth ons iets geleerd heeft, dan is het wel dat (intensieve) vleesveehouderij verantwoordelijk is voor een enorm aandeel van de vervuiling. Die vervuiling brengt behalve onze directe gezondheid, ook de omgeving van de boerenbedrijven en het milieu in het algemeen in gevaar. In die omgeving wordt ons voedsel verbouwd, of moeten mensen leven; met het milieu zijn de levens van mensen, dieren en planten gemoeid—nu en in de toekomst.

Een andere documentaire, King Corn, leert ons dat schaalvergroting heus niet beter hoeft te zijn. Het is een andere agrarische tak, maar onder andere de intensivering van de maïsverbouwing heeft er in de Verenigde Staten voor gezorgd, dat de prijs dusdanig gedaald is, dat landbouwers niets meer verdienen, anders dan de subsidie die ze krijgen van de overheid. Bovendien worden de aantallen boeren gedecimeerd: steeds minder boeren houden het hoofd boven water; steeds minder boeren hebben een steeds groter deel van het agrarische wezen in handen.

Als anderen er geheel andere opvattingen op nahouden dan jij, kun je twee dingen doen: of je twijfelt en denkt dat jouw standpunt misschien een beetje gek is (en vervolgens pas je dat aan), of je balt je vuist en volhardt in je idee, dat de ander misschien beter of anders geïnformeerd moet worden. In dezen geloof ik, dat er genoeg redenen zijn om te denken, dat mijn opvattingen zo gek nog niet zijn. Dus laten we onze mond maar open trekken. Of laten we, als ons de mogelijkheid geboden wordt, maar een uitleg geven bij ons antwoord op de bovenstaande poll.